Teksty na stronie powstały w oparciu o materiały opracowane przez:


  • mgr Jolanta Czechura - Dietetyk


Odżywianie w cukrzycy ciążowej

Rozsądne poukładanie i rozplanowanie posiłków ma istotny wpływ na wzrost stężenia cukru po posiłku. Unormowanie stężenia glukozy we krwi jest niezbędne dla bezpieczeństwa rozwijającego się dziecka.



Zdrowe żywienie ciężarnych z cukrzycą to:

  • dostosowanie posiłków o dobranej kaloryczności do trymestru ciąży,
  • poprawne ich skomponowanie, tak aby zawierały wszystkie składniki pokarmowe,
  • regularne spożywanie - co 2-3 godziny. Zalecane jest 5-6 posiłków w ciągu doby.


Dietę w cukrzycy ciężarnych ustala indywidualnie lekarz diabetolog lub dietetyk, uwzględniając wiek, wzrost, wagę i aktywność fizyczną kobiety.

W planowaniu diety specjalista, zależnie od aktualnego trymestru ciąży, bierze pod uwagę: aktualne zapotrzebowanie kaloryczne, ilość wymienników węglowodanowych (WW), plan posiłków, ich ilość i pory. Według zaleceń klinicznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego na 2017 rok ogólne dzienne zapotrzebowanie kaloryczne dla ciężarnych z cukrzycą to ok. 35 kcaI/kg należnej masy ciała, czyli 1500-2400 kcal.

U pacjentek z nadwagą zaleca się stosowanie diety niskokalorycznej.

Składniki pożywienia

Węglowodany (cukry)

Węglowodany (cukry)

Węglowodany (cukry) — składniki pożywienia, które powodują poposiłkowy wzrost stężenia cukru we krwi. Szybkość wchłaniania węglowodanów jest różna, a co się z tym wiąże - tempo wzrostu stężenia cukru we krwi po spożyciu produktów węglowodanowych (średnio 0,5 - 2 godz. po posiłku). Węglowodany są ważnym źródłem energii, dostarczają rozpuszczalnych w wodzie antyoksydantów, minerałów, wody i błonnika.

*Węglowodany powinny pokrywać 40-50% dobowego zapotrzebowania energetycznego.




Błonnik pokarmowy

Błonnik pokarmowy

Błonnik pokarmowy znajduje się w warzywach, owocach, produktach zbożowych tj. grubych kaszach, nieoczyszczonym ryżu i pieczywie.

Rola błonnika:

  • zwalnia wchłanianie węglowodanów,
  • pobudza funkcję żucia i wydzielania śliny,
  • daje uczucie sytości,
  • pobudza ruchliwość i ukrwienie jelit,
  • tworzy korzystne podłoże do rozwoju pożądanej flory bakteryjnej,
  • absorbuje szkodliwe substancje z jelit oraz nadmiar cholesterolu.


*Zalecane dzienne spożycie błonnika to 20-40g.


Leczenie dietą w cukrzycy ciążowej polega na spożywaniu odpowiedniej, zaleconej ilości węglowodanów w każdym posiłku. Pory posiłków powinny być ustalone zgodnie z indywidualnym rytmem dnia. Pierwsze śniadanie należy jednak spożywać nie później niż o 8.30, a kolejny posiłek 2-2,5 godziny po pierwszym.

Indeks glikemiczny to wskaźnik wyrażony w procentach, który określa szybkość wzrostu stężenia glukozy we krwi w porównaniu do tempa wzrostu glikemii po spożyciu glukozy. Przyjęto, że indeks glikemiczny dla glukozy wynosi 100%.

IG jest bardzo pomocnym wskaźnikiem wzrostu stężenia glukozy we krwi, ale istnieją indywidualne różnice w procesie trawienia i wchłaniania.

Dokonano podziału żywności zawierającej węglowodany wg IG na:

Produkty o niskim IG poniżej 55
Uważa się je za odpowiednie i wskazane w diecie ciężarnych. Po ich spożyciu poziom glukozy we krwi wzrasta stopniowo i utrzymuje się na określonym poziomie przez dłuższy czas, co zmniejsza wahania glukozy we krwi w ciągu doby.
Produkty o średnim IG od 56 do 70
Uważa się za dozwolone.
Produkty o wysokim IG powyżej 70
Należy unikać, gdyż powodują gwałtowny wzrost stężenia cukru we krwi, a spożywanie tych produktów może prowadzić do dużych wahań glukozy we krwi w ciągu doby.


Indeks glikemiczny produktu może ulegać zmianom w zależności od stopnia przetworzenia, i tak: gotowanie, tarcie na tarce, obieranie - zwiększy IG. Aby obniżyć indeks glikemiczny produktów zawierających węglowodany należy spożywać je w kompozycji z produktami białkowymi (np.: sery, wędliny, chude mięso, ryby, jaja) oraz tłuszczami (oliwa, margaryny lub masło). Kwasy organiczne (np. pieczywo na zakwasie) opóźniają trawienie węglowodanów, a tym samym obniżają ich indeks glikemiczny.

Produkty zbożowe gotuj uważnie.
Nie przesalaj.
Rozgotowany ryż kasza czy makaron szybko podnoszą stężenie cukru we krwi.

Wymienniki w prosty sposób pozwalają zastępować określone porcje jednych produktów odpowiednimi porcjami innych produktów, które dostarczają tyle samo węglowodanów. Najlepiej jednak wymieniać produkty z tej samej grupy, np. jedne owoce na inne owoce, jedne produkty zbożowe na inne zbożowe itp.

Dla tych właśnie produktów opracowano tabele wymienników węglowodanowych.
Możesz pobrać je tutaj:

Białka

Białka



Białka są niezbędne w procesie budowania mięśni i innych tkanek, powstawania enzymów i hormonów dziecka. Zapotrzebowanie na białka wynosi do 30% energii dostarczonej na dobę; dla kobiet ciężarnych i karmiących wynosi około 1,3 g/kg masy ciała. Pożywienie powinno zawierać różne rodzaje białka z: mięsa, wędlin, ryb, jaj, serów, orzechów, fasoli.
W każdej z tych grup produktów oprócz cennych białek zawarta jest również witamina B6, która bierze udział w przemianie aminokwasów i budowaniu tkanek z białka, a także zmniejsza nudności.

PAMIĘTAJ! Spożywaj tylko chude mięsa i wędliny bez przerostów tłuszczu. Wybieraj kiełbasy o zawartości minimum 70% mięsa. Chude mięsa i wędliny są doskonałym źródłem żelaza, lepszym niż produkty roślinne.


Płatki zbożowe, rośliny strączkowe, razowe pieczywo, grube kasze, brązowy ryż, orzechy, ziemniaki gotowane w mundurkach dostarczają białka pochodzenia roślinnego oraz żelaza, magnezu, potasu, a także innych witamin z grupy B.

PAMIĘTAJ! Produkty białkowe są również źródłem kalorii.

Tłuszcze

Tłuszcze



Tłuszcze powinny pokrywać 20-30% dziennego zapotrzebowania energetycznego.
Są skoncentrowanym źródłem energii dla tkanek i narządów, budulcem błon komórkowych i mózgu oraz nośnikiem witamin A, D, E, K i ułatwiają ich przyswajanie z innych produktów. Wpływają w sposób pośredni na stężenie glukozy we krwi (zwalniają pracę żołądka), ilość i rodzaj spożywanego tłuszczu w posiłkach ma duży wpływ na zdrowie matki i dziecka.

Zaleca się aby:

  • Kwasy tłuszczowe nasycone zawarte w produktach pochodzenia zwieżęcego tj. smalec, masło, słonina, tłuste pasztety nie pokrywały więcej niż 6-10% całkowitego zapotrzebowania na energię.
  • Kwasy tłuszczowe jednonienasycone - np. oliwa z oliwek czy olej rzepakowy pokrywały 7-10% ogólnego zapotrzebowania energetycznego.
  • Kwasy tłuszczowe wielonienasycone - m.in. tłuste ryby morskie, olej słonecznikowy, sojowy, olej z pestek winogron pokrywały 7-10% całkowitego zapotrzebowania na energię.

 
Elementem, na który należy zwrócić szczególną uwagę w diecie jest sód.
Dieta o dużej zawartości sodu podnosi indeks glikemiczny potraw, sprzyja odkładaniu tkanki tłuszczowej w jamie brzusznej, zwiększa masę ciała, zaburza wydalanie sodu przez nerki powodując przewodnienie organizmu, uszkadza tętnice. Dieta o małej zawartości sodu sprzyja utrzymaniu masy ciała, poprawia wydalanie sodu przez nerki, obniża ciśnienie tętnicze krwi. Wobec tego w diecie należy ograniczyć spożycie soli, posiłków typu fast food, ciężkostrawnych i smażonych, konserw, a także produktów garmażeryjnych z torebek, które zawierają duże ilości cukru, tłuszczu i soli. Należy również ograniczyć spożywanie kawy i mocnej herbaty.
Woda
Nie zapomnij o wodzie! Należy dbać o ilość wypijanych płynów, od 2,5 do 3 litrów na dobę. Woda odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu ludzkiego organizmu. Prawidłowy bilans wody w organizmie jest źródłem dobrego samopoczucia. Dziecko w łonie matki rozwija się w środowisku wodnym, dlatego bardzo ważne jest, aby kobieta w ciąży piła jak najwięcej płynów, szczególnie odpowiednią niskosodową wodę. Wymioty, tak charakterystyczne dla pierwszego trymestru mogą prowadzić do odwodnienia, które jest niebezpieczne dla mamy i dziecka.
Jedzenie
Nie wolno jeść zbyt dużo! Należy dbać o prawidłowy przyrost masy ciała w okresie ciąży. Jedząc mało, ale często, utrzyma się stały poziom cukru we krwi. Dzięki temu nie tylko przybędzie energii, ale i złagodzi się mdłości.
Kwas foliowy
W pierwszym trymestrze ciąży nie wzrasta zapotrzebowanie kaloryczne, ale to okres dużego zapotrzebowania na kwas foliowy, który jest niezbędny do prawidłowego rozwoju dziecka. Wchłanianie kwasu foliowego ułatwiają: witamina B6, witamina B12, witamina H.
Jedzenie
W drugim i trzecim trymestrze ciąży nie należy jeść „za dwoje”, ale wartość kaloryczna posiłków powinna być wyższa o 200-500 kcal na dobę.
Dieta

Dieta

Najlepszą dietę dla ciebie zawsze ustali lekarz diabetolog oraz dietetyk.

Jeśli zastanawiasz się, jak wyglądają przykładowe zestawy diet dla kobiet z cukrzycą ciążową, to możesz się z nimi zapoznać na naszej stronie:

Produkty przeciwskazane w ciąży

Nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu w ciąży.


Alkohol
Alkohol spożywany w ciąży może spowodować u dziecka tzw. poalkoholowy zespół płodowy (FAS, ang. Fetal Alcohol Syndrome), w którym może dojść do umysłowych i fizycznych zaburzeń, takich jak: opóźniony rozwój, dysfunkcja mózgu, obniżone IQ, zaburzenia uwagi i zdolności uczenia się, zaburzenia psychologiczne, wady serca.
Napoje gazowane
Słodzone napoje gazowane zawierają dużo cukru (tzw. „pustych kalorii”), dwutlenek węgla, który zakwasza organizm i może być przyczyną zgagi, sztuczne barwniki i benzoesan sodu, które podrażniają śluzówkę żołądka i przewodu pokarmowego. Napoje typu cola zawierają kwas ortofosforowy, który z kolei upośledza wchłanianie wapnia. Wszystkie napoje gazowane mają wysoki indeks glikemiczny, czyli szybko podnoszą stężenie cukru we krwi.
Kawa
Kawa, herbata. Nie należy pić mocnej czarnej herbaty, kawy ani napojów z kofeiną. Wyjątek można zrobić dla ciężarnych z bardzo niskim ciśnieniem tętniczym i z migrenowymi bólami głowy, dla których spożycie kawy czy napoju z kofeiną, poprzez nieznaczne podniesienie ciśnienia, pozwala uniknąć napadu migreny.
Mięso
Surowe mięsa, ryby, owoce morza mogą zawierać drobnoustroje odpowiedzialne za choroby takie jak toksoplazmoza i Iisterioza. Są one groźne dla nienarodzonego dziecka, mogą spowodować uszkodzenia w układzie nerwowym, a w ciężkich przypadkach wywołać przedwczesny poród, infekcję lub uszkodzenia neurologiczne u noworodka.
Mięso
Nie należy spożywać:

  • żywności zawierającej barwniki, konserwanty, wzmacniacze smaku, duże ilości sodu
  • słodyczy dla diabetyków, gdyż zawierają sztuczne słodziki,
  • żywność typu fast food.

UWAGA! Zaleca się ograniczyć potrawy: smażone, panierowane, mocno pikantne oraz słone.